Τεφλόν | νέο ποιητικό σκεύος

13/07/2009

Πάμε Πλατεία;

Filed under: Αφορμές — raniatef @ 10:57 μμ

 

 

 

…Οι άλλοι περνούν κάτω ανύποπτοι στην πλατεία Κάνιγγος

Κι ο θάνατος είναι πλάι, μαζί τους

Έχει μεταμορφωθεί σε λαχειοπώλη

Κι είναι ασήμαντος με μπεζ κουστούμι

Κι αναπηρικό σήμα στο πέτο

Μόλις καταλάβει πως κανείς

Ίσως κανείς τον υποπτεύτηκε

Μεταμορφώνεται σε θυρωρό…

Από το ποίημα «Ο θάνατος στην πλατεία» του Τάσου Δενέγρη

Τις διασχίζουμε καθημερινά, άλλοτε βιαστικοί κι άλλοτε αμέριμνοι. Αποτελούν σημείο συνάντησης, για άλλους χώρο εκτόνωσης, έμπνευσης ή ακόμα και προσωρινής κατοικίας. Οι πλατείες σήμερα αποκτούν διαφορετική διάσταση για τον καθένα μας.

Ως πολυδιάστατο συστατικό στοιχείο της πόλης, η αστική πλατεία συνιστά μια συγκεκριμένη χωρική δομή που προκύπτει από την παράθεση κτιρίων περιμετρικά ενός ελεύθερου χώρου, ‘υλοποιώντας’ το κενό μέσα στο πλήρες του δομημένου περιβάλλοντος. Η αστική πλατεία συσχετίζεται με ποικίλες κοινωνικές, πολιτικές, πολιτιστικές εκδηλώσεις της δημόσιας ζωής με αποτέλεσμα ο χώρος της να επιφορτίζεται με συμβολικό νόημα, γεγονός που καθορίζει και σηματοδοτεί την εξελικτική πορεία της ως έννοιας και ως χώρου.

Η οριοθέτηση της πλατείας συνιστά μια πολύπλοκη διαδικασία καθώς ανήκει στην κατηγορία των χώρων που δημιουργούν την αίσθηση ότι ανήκουν ταυτόχρονα στο ‘μέσα’ και το ‘έξω’. Ο χώρος της πλατείας πρέπει να είναι και να φαίνεται προσιτός σε όλους αλλά και να εκφράζεται ως μια ανθρώπινη αστική παρέμβαση, καθορισμένη με σαφήνεια και αυστηρότητα, «κλειστή και προστατευμένη» από οποιοδήποτε εχθρικό περιβάλλον,

Κατά τον Zucker,  πιο επιτυχημένη αποτελεί η περίκλειστη αστική πλατεία από τις όψεις περιμετρικών κτιρίων και μάλιστα με συγκεκριμένες αναλογίες ύψους κτιρίων και διαστάσεις πλατείας (1:3) ώστε να επιτυγχάνεται η αίσθηση κλειστότητας και της προστασίας χωρίς ο χώρος να γίνεται αποπνικτικός. Ο επισκέπτης βρίσκεται μέσα στο χώρο της πλατείας, ένα αστικό ‘δωμάτιο’ με τοίχους τις όψεις των περιμετρικών κτιρίων ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται έξω και κάτω από τον ουρανό. Η ιδιαιτερότητα του χώρου της πλατείας έγκειται στην ξεχωριστή αίσθηση που προσφέρει, ότι δηλ. βρίσκεται κανείς έξω από τον κτισμένο όγκο αλλά μέσα στο αστικό δωμάτιο. Η σύναψη σχέσης εσωτερικού και εξωτερικού μεταξύ πόλης και πλατείας ώστε η μια να εισχωρεί στην άλλη και να δημιουργεί μια αρμονική ενότητα συνθέτει το αστικό τοπίο.

Εκτός από μια βιωματική εμπειρία ή ένας τόπος, η πλατεία αποτελεί και μια εικόνα, ένα σύνολο στοιχείων που γίνονται αντιληπτά μέσα από την οπτική εμπειρία. Η προσκόλληση σ’ ένα συγκεκριμένο τόπο προϋποθέτει εσωτερική προσωπική σχέση μαζί του ενώ η προσκόλληση σ’ ένα τοπίο αντανακλά σκηνικές, καλλιτεχνικές και αισθητικές προτιμήσεις. Συνοπτικά, θα λέγαμε ότι «βιώνουμε» έναν τόπο ενώ «βλέπουμε» ένα τοπίο. «Βλέπω» στη συγκεκριμένη περίπτωση δε σημαίνει απλά ότι δέχομαι οπτικά ερεθίσματα αλλά αφορά μια διεργασία του μυαλού με βάση την οποία κατανοώ κι ερμηνεύω την εικόνα με καθαρά προσωπικά κριτήρια «το τοπίο δεν αποτελείται μόνο από αυτά που βρίσκονται μπροστά στα μάτια μας αλλά και από αυτά που κρύβονται μέσα στο κεφάλι μας (π.χ. αισθήσεις, αναμνήσεις, συνειρμούς).

Πλατεία Συντάγματος

Η  πλατεία Συντάγματος αποτελούσε την εμπρόσθια αυλή των ανακτόρων του Όθωνα και ήταν καλυμμένη με χλοοτάπητα. Η είσοδος ήταν ελεύθερη στο κοινό μέχρι που η βασίλισσα Αμαλία απαγόρευσε αυτό το προνόμιο. Η πλατεία πήρε το όνομά της από το Σύνταγμα του 1844 από την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 με ηγέτη το Μακρυγιάννη.

Στιγμές

Η πλατεία Συντάγματος εκπέμπει μια ιδιαίτερη γοητεία, ειδικά διαμέσου των αντιθέσεων που κατορθώνει να συνδυάζει αρμονικά. Η μεσήλικη κυρία προσηλωμένη στον ενημερωτικό πίνακα, αντλεί πληροφορίες σχετικά με το αρχαιολογικό εύρημα που έχει αποκαλυφθεί στο πάνω μέρος της πλατείας. Στον ίδιο χώρο, το ένδοξο παρελθόν διασταυρώνεται με το ελπιδοφόρο παρόν αφού εκεί ‘στεγάζεται’ και το στέκι των skaters. Έφηβοι με κοινό άξονα  την αγάπη τους για το πατίνι συγκεντρώνονται, συζητούν και, κυρίως, επιδεικνύουν τις ικανότητές τους εκπληρώνοντας με το δικό τους τρόπο το αρχαίο ρητό «νους υγιής εν σώματι υγιει»

plateies 050Οι skaters έχουν οικειοποιηθεί αυτό το κομμάτι της πλατείας για να εξασκούνται -χωρίς όμως να τον χρησιμοποιούν αποκλειστικά- πράγμα που μαρτυρά την απουσία κατάλληλων χώρων για να αθληθούν. Ως αποτέλεσμα, η πλατεία Συντάγματος συμβάλλει στην καλλιέργεια της ομάδας και  του  «εμείς» αφού λειτουργεί ως χωρικό σημείο κατασκευής και προβολής της ταυτότητάς τους. Παράλληλα, στο χώρο, κάνει την εμφάνισή του το graffiti, μια  από τις πιο σύγχρονες μορφές τέχνης και κώδικα που κοσμεί – ή κάποιες φορές, απλά ‘μουντζουρώνει’ – τοίχους δημόσιων χώρων. Στο παγκάκι, μια παρέα φίλων άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη της με μαρκαδόρο σα μια επιθυμία και αφελή πράξη υστεροφημίας.

plateies 075Με την κυριαρχία της τηλεόρασης καθώς και με τη δημιουργία του πλανητικού χωριού μέσω του διαδικτύου, προκύπτουν νέα δεδομένα στη ‘διαχείριση’ του δημόσιου χώρου αφού ο πολίτης απομονώνεται στην ιδιωτική σφαίρα για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του για ενημέρωση και ψυχαγωγία. Ωστόσο, στις μέρες μας φαίνεται να εμφανίζεται μια τάση ιδιωτικοποίησης του δημοσίου χώρου- ή το αντίστροφο – αφού ο προσωπικός υπολογιστής μαζί με τις λειτουργίες-ευκολίες που παρέχει μεταφέρεται στον υπαίθριο χώρο της πλατείας. Οι χρήστες του laptop αποδρούν από το πνιγηρό γραφείο ή διαμέρισμα και καταφεύγουν στο φιλόξενο περιβάλλον της πλατείας όπου συνδυάζεται η τεχνολογία με τη φύση, το «μέσα» με το «έξω». Η «απόδραση» κινείται στα όρια της ψευδαίσθησης αφού και οι δύο χρήστες μοιάζουν να είναι απόλυτα αφοσιωμένοι στο έργο τους, σχεδόν αιχμάλωτοι στο pc. Μάλιστα, ο νεαρός  δεν εκπλήσσεται διόλου από την παρουσία του περιπολικού στην πλατεία, ούτε καν υψώνει το βλέμμα του, ακίνητος και προσηλωμένος όπως το άγαλμα απέναντί του.

plateies 062Πλήθος κόσμου αλλά η μοναξιά είναι παρούσα. Τέσσερα παγκάκια, ένας άνθρωπος στο καθένα να σκέφτεται, να χαζεύει, να σιωπά. Η πλατεία ενσαρκώνει την ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία και επαφή με το συνάνθρωπο και τη φύση. Στην εποχή αποξένωσης που διανύουμε, ο φόβος και η καχυποψία συνοδεύουν κάθε συναναστροφή. Στην  πλατεία ο καθένας κάθεται σε αποστάσεις ασφαλείας από τον άλλο, όπως τα δέντρα που απέχουν μεταξύ τους,  δηλώνοντας σαφώς  το αίτημα για προσωπικό χώρο ακόμα και μέσα στη δημόσια σφαίρα..

παραληρώντας στην πλατεία Συντάγματος…

βρίσκομαι στο πάνω μέρος της πλατείας, καθισμένη στο πιο ακριανό σκαλοπάτι –

μ’ έλκει οτιδήποτε ακραίο-

με θέα πανοραμική

απέναντί μου η Βουλή επιβλητική,

οι τσολιάδες στρατιωτάκια ακούνητα

τ’ αυτοκίνητα να ορμούν στη λεωφόρο,

κι η πλατεία να ξεδιπλώνεται μπρος μου

η παράσταση αρχίζει…

 

σκιές, φώτα, πόδια αμέτρητα, περαστικοί δίχως πρόσωπο,

ανάμεσά τους επίδοξοι skaters εκ-παιδεύονται,

πέφτουν, σηκώνονται και ξαναπέφτουν για να ξανασηκωθούν απτόητοι,

έφηβοι, αν δε με γελά η κρίση μου, υπήρξα κι εγώ,

με φαρδιά παντελόνια, με φαρδιές μπλούζες και στραβά καπελάκια

–κράνη,  εμβλήματα του εμείς-

κουβαλώντας εκτός από το skateboard το ιερό

ένα  βλέμμα που αστράφτει πείσμα,

περιφρονούν τον πόνο, συσκέπτονται και ξαναρίχνονται στη μάχη,

αμίλητοι, συγκεντρωμένοι,

άμιλλα ευγενής

άνθρωποι όρθιοι στις εξόδους του μετρό

άλλοι καθιστοί στο μάρμαρο,

μόνοι ή με συντροφιά

περιμένοντας «εσένανε που μ’ έστησες ξανά στο ραντεβού»

ρίχνοντας κλεφτές ματιές στο ρολόι

τα φλας αστράφτουν, τουρίστριες

παρέες κάθονται εμπρός μου

προορισμός και στέκι τα σκαλοπάτια

συζητούν, πίνουν μπύρα, καπνίζουν, εκτοξεύουν από πειράγματα έως βρισιές

κάτι κορίτσια τρώνε παγωτό

ξυρισμένα κρανία, τατουάζ,

νέα παιδιά με ποικίλους βαθμούς εκκεντρικότητας ή κανονικότητας

ένα σκυλάκι-

λυπάμαι δεν έχω τίποτα να σου ρίξω εκτός από το βλέμμα μου

η μοναξιά φαίνεται στα παγκάκια

ένα παγκάκι ένας άνθρωπος ένα γιατί μετέωρο

σημείο διανομής τύπου

πυργίσκοι με free press προσφέρουν το περιεχόμενο με γενναιοδωρία στους πολίτες

καφετέριες στην πλατεία

δημόσιος χώρος ιδιωτικής εκμετάλλευσης,

οξύμωρο μάλλον αλλού

ο νεαρός χειραγωγεί τα κοντάρια με περισσή δεξιοτεχνία,

γητευτής που γητεύει τα βλέμματα, τα βυθίζει σ’ ένα στροβιλισμό πρωτόγνωρο

αίθουσα τέχνης

εκτίθενται έργα τέχνης, ομπρέλες κι αιωρούμενες σκάλες βουτούν στο έδαφος

αγάλματα βαλσαμωμένα κρατούν τις Θερμοπύλες

ελάφια περήφανα, δρομείς βαλσαμωμένοι σε συμμετρία

προσφορά εργασίας

κάλεσμα για διαμαρτυρία και αντίσταση

«ορθοδοξία χωρίς ορθοπραξία θεομπαιγνία»

ο τιμοκατάλογος ενημερώνει για το μενού αλλά το μαγαζί κλειστό,

λουκέτο στην κλειδαριά ΚΡΙΤΣΙΝΙΑ, ΛΟΥΚΟΥΜΑΔΕΣ, ΚΕΙΚ

αρχαιολογικός χώρος

γέφυρα των εποχών

αποκάλυψη ταφικού περίβολου, τμήμα από υδραγωγείο του Πεισίστρατου

σταυροδρόμι σύγχρονων μορφών τέχνης

Graffiti, ασπρόμαυρα προσωπάκια σε φούξια αποχρώσεις

Συμβίωση αλλοπρόσαλλα αρμονική

Χάρτης

Παγκάκια με  στίγματα αποτυπώματα που δεν μπορώ να αποκρυπτογραφήσω

Δε γνωρίζω τον κώδικα

Ακούγεται ήχος από πιάνο, παλιό αγαπημένο τραγούδι

Αποτυχημένες απόπειρες, ελεύθερες πτώσεις χωρίς αλεξίπτωτο επί μαρμάρου

Η ορχήστρα είναι ζωντανή και διμελής,

γλυκιά μελωδία «να μου το πεις το σ’ αγαπώ και πάλι..»

Ζευγάρια στα παγκάκια μοιράζονται στιγμές τι φεγγάρι απόψε…

Χώρος ύπνου

Ένας κύριος με γκριζόλευκο μούσι κοιμάται ατάραχος λίγα μέτρα μετρά

από τα πιο πολυτελή ξενοδοχεία

τι έχει να ζηλέψει αφού απολαμβάνει το όνειρο

Δίπλα μοιράζονται φιλιά

Παρασκευή βράδυ μοναξιάς αναπάντεχα όμορφης

χώρος εργασίας προτιμότερος από τους τέσσερις τοίχους το ταβάνι και το πάτωμα να φωνάζω από σένα και να με χτυπά η φωνή μου

laptop και coca cola

parking για μηχανάκια  κι ένα αυτοκίνητο

στο κάτω μέρος καλλιεργείται η οικολογική συνείδηση

διαφημιστικός πυλώνας τεράστιος με πολλές δόσεις αν- αισθητικού

ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ με μεγάλα γράμματα

Περηφανεύεται χνημα έκτρωμα που κοσμεί την πλατεία

καταλήγω εκεί όπου ξεκίνησα, οι σκάλες έχουν αδειάσει σχεδόν, απέμειναν μόνο σπασμένα γυαλιά για ενθύμιο

Οι μελωδίες ταξιδεύουν «είμαι φτωχός κουρασμένος σκυφτός ανθρωπάκος…

μοναξιά  τέλος καιρός να γνωρίσω τον Christian

 

 

Advertisements

2 Σχόλια »

  1. κι αν τελειώνει «μοναξιά τέλος καιρός να γνωρίσω τον christian», κάτι πάει ν’ αρχίσει από ‘δω
    [κοινώς, ο στίχος είναι όλα τα λεφτά – μπορεί και να σας τον κλέψω ;-)]

    Σχόλιο από παναγιώτης ιωαννίδης — 15/07/2009 @ 7:34 μμ | Απάντηση

    • όντως σ’ εκείνο το σημείο κάτι τέλειωσε και κάτι άρχισε!όσο για τον στίχο,θαρρώ, ο «δικός μου» christian δεν είναι ίδιος με τον «δικό σας»,οπότε δεν πρόκειται περί ΄κλοπής’αλλά περί απλής συνωνυμίας…

      Σχόλιο από rania — 17/07/2009 @ 7:04 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: