Τεφλόν | νέο ποιητικό σκεύος

16/11/2009

Ξαναδιαβάζοντας συγγραφείς και κείμενα του 20ου αι. − Επαμεινώνδας Γονατάς

Filed under: veni vidi scripsi — raniatef @ 8:37 μμ

when-the-rains-came_185_big

Όταν είδα ότι η πρώτη Πέμπτη του Νοέμβρη ήταν αφιερωμένη στο έργο του Επαμεινώνδα Γονατά, οφείλω να ομολογήσω, χάρηκα τα μάλα. Τον Γονατά τον έχω γνωρίσει μόνο μέσα από τις μεταφράσεις του, πράγμα που μου δημιουργούσε ένα αλλόκοτο αίσθημα ενοχής. Η βραδιά στάθηκε μια καλή ευκαιρία να τον ξαναθυμηθώ και αφορμή για να εξερευνήσω το έργο του… που ο ίδιος ονόμαζε δειγματολόγιο.

Ο χώρος ήταν σχετικά μικρός κι όταν έφτασα, ανθρωπίνως άδειος. Ευτυχώς όσο περνούσε η ώρα, ο κόσμος μαζευόταν και μόλις η εκδήλωση ξεκίνησε, η αίθουσα είχε γεμίσει. Ο κ. Κώστας μας καλωσόρισε αναφέροντας ότι πριν από είκοσι χρόνια είχε οργανωθεί πάλι στο Πολύεδρο αφιέρωμα στον Γονατά με προσκεκλημένους-ομιλητές τον ίδιο τον Γονατά, τη Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου και τη Μάγια Λυμπεροπούλου. Ο Γονατάς που τότε βρισκόταν στην Τήνο, δεν ήρθε ποτέ ισχυριζόμενος ότι είχε αρρωστήσει βαριά. Ο κ. Κώστας, χαριτολογώντας, απέδωσε την αδιαθεσία του Γονατά στο γεγονός ότι δεν του άρεσε η δημοσιότητα αλλά η επικοινωνία.

Ο Επαμεινώνδας Χ. Γονατάς (1924-2006) γεννήθηκε στην Αθήνα και καταγόταν από το Αϊβαλί της Μ.Ασίας. Σπούδασε Νομικά και δούλεψε ως δικηγόρος. Το 1945 εκδίδει το αφήγημα Ο ταξιδιώτης. Μεταξύ 1954-1969 εκδίδει μαζί με τον ποιητή Δημήτρη Π. Παπαδίτσα το λογοτεχνικό περιοδικό Πρώτη Ύλη. Το 1949 δημοσιεύει τη συλλογή αφηγημάτων Η Κρύπτη

ενώ ακολουθούν τα έργα: Το βάραθρο (1963), Οι αγελάδες (1963), Ο φιλόξενος καρδινάλιος (1986), Η προετοιμασία (1991) και οι Τρεις δεκάρες (2006). Μετέφρασε έργα των Ιβάν Γκολ, Γκιστάβ Φλομπέρ, Γκέοργκ Kρίστοφ Λίχτενμπεργκ, Πιέρ Μπεττενκούρ, Κόλεριτζ ενώ το 1994 βραβεύτηκε με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης για την Επιλογή από τις Voces του Αντόνιο Πόρτσια.

Πρώτη μίλησε για τη ζωή και το έργο του Γονατά η φιλόλογος Γιώτα Ξυλιά. Σας αναφέρω μερικά σημεία που συγκράτησα. Ο Γονατάς είναι ιδιότυπος, ακατάτακτος και ολιγογράφος. Το έργο του προκαλεί αμηχανία καθώς ακολουθεί μια ιδιαίτερη προσωπική του τεχνική που ταλαντεύεται μεταξύ πρόζας και ποίησης.  Λίγες φορές μιλάει για τον εαυτό του:

…εγώ δεν είμαι λογοτέχνης, είμαι καλλιτέχνης..δεν είμαι ποιητής αλλά έχω ποιητική συνείδηση… δεν μ’ αρέσει το εγκεφαλικό στην τέχνη αναζητώ το διφορούμενο… το όνειρο είναι η πραγματικότητα από την ανάποδη

(συνέντευξη στη Μικέλα Χαρτουλάρη, Τα Νέα 04.06.94)

δεν είμαι του φανταστικού συγγραφέας… δεν είμαι συγγραφέας ούτε του εξαιρετικού, είμαι συγγραφέας της εξαίρεσης.

(συνέντευξη στην Αναστασία Νατσινά, Διαβάζω 2003)

Τα κείμενά του είναι σύντομα, ξεκινούν με ρεαλιστικές εικόνες οι οποίες στην πορεία ανατρέπονται. Η βεβαιότητα για την πραγματικότητα διασπάται ενώ κυριαρχεί το ανοίκειο, το φανταστικό, το παράδοξο, η αλληγορία, το όνειρο, το αίνιγμα. Ο αναγνώστης εισδύει στο λόγο του με οξυμένες όλες τις αισθήσεις και με ανοιχτή την ψυχή. Γοητεύεται από τη φύση, κυρίως από τα πουλιά και τα φυτά που αποκτούν συμβολικές προεκτάσεις. Η φύση παύει να είναι ειδυλλιακή και μεταμορφώνεται σε κρουστή πραγματικότητα. Η κ. Ξυλιά αφού έκανε μια σύντομη αποτίμηση των έργων του διαβάζοντας χαρακτηριστικά αποσπάσματα, αναφέρθηκε και σε παραδείγματα διακειμενικότητας όπως αυτό της Ευγενίας Φακίνου με τις Φιλοδοξίες Κήπου.

Στη συνέχεια, πήρε τον λόγο η κ. Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, καθηγήτρια στο Α.Π.Θ.. Αρχικά, εξέφρασε τη συγκίνησή της για τη θύμηση της προ εικοσαετίας εκδήλωσης και είπε λίγα λόγια για τη δική της οπτική. Παρακολούθησε το έργο του Γονατά εν γενέσει καθώς γι’ αυτήν ο Γονατάς υπήρξε όχι μόνο στενός φίλος αλλά και δάσκαλος. Θεωρεί ότι ο Γονατάς προσέφερε την άλλη πλευρά. Ενώ εκείνη την εποχή επικρατούσε η ρεαλιστική και νατουραλιστική πεζογραφία, γίνονταν απόπειρες για διαφορετικές γραφές π.χ. η περίπτωση του Κάφκα, του Μπόρχες κ.λπ. Ο Γονατάς δίνει για πρώτη φορά μικρές πρόζες. Οι κριτικοί δεν μπορούσαν να τον ταξινομήσουν, μάλιστα, δεν υπάρχει σε καμία ανθολογία πεζογραφίας. Ωστόσο, εκείνος συνέχισε με πείσμα τον αγώνα του με τη γλώσσα, δίνοντάς μας μικρά κομψοτεχνήματα. Κάνει τη μεγάλη υπέρβαση από το ρεαλισμό στο μαγικό ρεαλισμό.

Δυστυχώς, λόγω τεχνικών προβλημάτων, δεν προβλήθηκε η ταινία της Εύας Στεφανή «Επισκέψεις στον Ε.Χ. Γονατά», όπως αναφερόταν στο πρόγραμμα. Ακολούθησε, όμως, ενδιαφέρουσα συζήτηση −αν εξαιρέσουμε δυο τρεις άστοχες ερωτήσεις− η οποία μας αποζημίωσε.

Τέλος, με αφορμή αυτή τη βραδιά, θα ᾿θελα να επισημάνω το εξής: ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΒΛΑΠΤΟΥΝ ΣΟΒΑΡΑ ΤΙΣ ΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ. (Η χορωδία κινητών μού ξύπνησε τραυματικές μνήμες από τη μεσολογγίτικη εκδήλωση για τον Παλαμά). Καλό θα είναι,  ως ακροατές, να σεβόμαστε τους ομιλητές και όσα έχουν να μας πουν (και το αντίστροφο, βέβαια, καθώς στη συγκεκριμένη περίπτωση το πρώτο κινητό που άρχισε να χτυπάει ήταν της πρώτης ομιλήτριας) και να αθορυβοποιούμε τόσο τους εαυτούς όσο και τα κινητά μας, ευχαριστώ!

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: