Τεφλόν | νέο ποιητικό σκεύος

12/12/2009

Wisława Szymborska, Δύο μεταφράσεις

Filed under: Τεφλονομεταφράσεις,Τεύχος Δύο — raniatef @ 3:05 πμ

Όταν έγραφα το άρθρο για τη Σιμπόρσκα, βρέθηκα πολλές φορές σε αμηχανία καθώς επιλέγοντας να συγκροτήσω τη σκέψη μου γύρω από τρεις θεματικούς άξονες (θάνατος, ποίηση για την ποίηση, σύμπτωση), αυτόματα απέκλεια ποιήματα που μου προξενούν ποικίλα συναισθήματα, σκέψεις και συνειρμούς. Ιδού, λοιπόν, ένα μικρό δείγμα από αυτά,  όπως τα συνάντησα στο  Wisława Szymborska, Poems new and collected, Stanislaw Baranczak, Clare Cavanagh, Harcourt, 1998 και όπως τα μετα-ποίησα… Το πρώτο για τους λάτρεις της τραγικής ειρωνείας και το δεύτερο για τη γιαγιά μου που όταν τη ρωτάω τι κάνει, μου λέει πως σκουντάει μέρες!

Η πρώτη φωτογραφία του Χίτλερ

Και ποιος είναι τούτος ο μικρούλης με τη μικρούτσικη φορμούλα;
Αυτός είναι ο τοσοδούλης μπέμπης Αδόλφος, των Χίτλερ ο μικρούλης γιος!
Άραγε όταν μεγαλώσει, θα γίνει διδάκτωρ Νομικής;
Ή μήπως στην Όπερα της Βιέννης τενόρος περιωπής;
Τίνος είναι τούτο το χεράκι, τίνος το μικρό αυτί και η μυτούλα;
Τίνος η κοιλίτσα είναι γεμάτη γάλα, δεν ξέρουμε ακόμα:
ενός τυπογράφου, ενός γιατρού, ενός εμπόρου ή ενός παπά;
Πού θα περιπλανηθούν εκείνα τα ποδαράκια τελικά;
Σ’ έναν κήπο, σ’ ένα σχολείο, σ’ ένα γραφείο, σε μια νύφη;
μήπως στου Δήμαρχου τη θυγατέρα;

Μονάκριβο μικρούλι αγγελούδι, της μανούλας η λιακάδα, σκέτος λουκουμάς.
Όταν γεννιόταν, την προηγούμενη χρονιά,
δεν λείπαν τα σημάδια σε γη και ουρανό:
ανοιξιάτικος ήλιος, στα παράθυρα γεράνια,
της λατέρνας η μουσική μέσα στην αυλή,
τύχη καλοπίχερη σε ροδαλό χαρτί.
Και λίγο πριν τον τοκετό, της μητέρας τ’ όνειρο το σημαδιακό.
Περιστέρι σ’ όνειρο αν δεις, χαρμόσυνα νέα θα δεχτείς−
κι αν το πιάσεις, μουσαφίρης που πρόσμενες καιρό θα ᾿ρθει
Τοκ τοκ, ποιος είναι εκεί, του Αδόλφου το εγκάρδιο χτύπημα.

Μια μικρή πιπίλα, μια πάνα, μια κουδουνίστρα, μια σαλιάρα,
το ζωηρό μας το αγόρι, δόξα τω Θεώ και χτύπα ξύλο, είναι καλά,
φτυστός οι δικοί του, σαν γατάκι σε καλάθι,
σαν τα παιδάκια σε άλμπουμ οικογενειακά.
Σςςς, μην αρχίσουμε το κλάμα, αγαπούλα.
Η μηχανή θα κάνει κλικ κάτω από την ολόμαυρη κουκούλα.

Στο ατελιέ του Κλίνγκερ, Γκράμπενστρας, Μπραουνάου.
Και το Μπραουνάου είναι μικρή, αλλά πόλη άξια λόγου−
έντιμες επιχειρήσεις, γείτονες εξυπηρετικοί,
μυρωδιά από ζυμάρι, από σαπούνι γκρι.
Κανείς δεν ακούει σκυλιά που αλυχτούν, ή τα βήματα της μοίρας
Ένας καθηγητής ιστορίας ξεκουμπώνει το γιακά
και το διάβασμα τού προκαλεί χασμουρητά.

Hitler’s first photograph

And who’s this little fellow in his itty-bitty robe?
That’s tiny baby Adolf, the Hitlers’ little boy!
Will he grow up to be an L.L.D.?
Or a tenor in Vienna’s Opera House?
Whose teensy hand is this, whose little ear and nose?
Whose tummy full of milk, we just don’t know:
printer’s, doctor’s, merchant’s, priest’s?
Where will those tootsy-wootsies finally wander?
To a garden, to a school, to an office, to a bride?
Maybe to the Burgermeister’s daughter?

Precious little angel, mommy’s sunshine, honey bun.
While he was being born, a year ago,
there was no dearth of signs on the earth and in the sky:
spring sun, geraniums in windows,
the organ-grinder’s music in the yard,
a lucky fortune wrapped in rosy paper.
Then just before the labor his mother’s fateful dream.
A dove seen in a dream means joyful news−
If it is caught, a long-awaited guest will come.
Knock knock, who’ s there, it’s Adolf’s heartchen knocking

A little pacifier, diaper, rattle, bib,
our bounching boy, thank God and knock on wood, is well
looks just like his folks, like a kitten in a basket,
like the tots in every other family album.
Sh-h-h, let’s not start crying, sugar.
The camera will click from under the black hood.

The Klinger Atelier, Grabenstrasse, Braunau.
And Braunau is a small but worthy town−
honest businesses, obliging neighbors,
smell of yeast dough, of gray soap.
No one hears howling dogs, or fate’s footsteps.
A history teacher loosens his collar
and yawns over homework.

O αριθμός π

O αξιοθαύμαστος αριθμός πι:
τρία κόμμα δέκα τέσσερα.
Όλα τα ψηφία που έπονται είναι επίσης αρχικά,
πέντε εννιά δύο καθώς ποτέ δεν σταματά.
Δεν μπορεί να γίνει κατανοητός έξι πέντε τρία πέντε με μια ματιά,
οχτώ εννιά μέσω υπολογισμών,
επτά εννιά ή φαντασίας,
ούτε ακόμα τρία δύο τρία οκτώ μέσω ευφυΐας, εν συγκρίσει δηλαδή,
τέσσερα έξι με οτιδήποτε άλλο
δύο έξι τέσσερα τρία στον κόσμο.
Το μεγαλύτερο φίδι στη γη φτάνει περίπου τα σαράντα πόδια.
Ομοίως, τα μυθικά και θρυλικά φίδια, παρόλο που μπορεί να φτάνουν
λίγο παραπάνω.
Η πομπή των ψηφίων που αποτελούν τον αριθμό πι
δεν σταματά στην άκρη της σελίδας.
Διασχίζει το τραπέζι, διαπερνά τον αέρα
έναν τοίχο, ένα φύλλο, μια φωλιά ενός πουλιού, τα σύννεφα, τον ουρανό
ανάμεσα σε όλα τα απύθμενα και φουσκωμένα ουράνια.
Ω, πόσο μικρή –μια  ποντικοουρά, μια αλογοουρά− είναι η ουρά ενός κομήτη!
Πόσο αχνή η ακτίνα ενός άστρου που λυγίζει μες στο διάστημα!
Ενώ εδώ έχουμε δύο τρία δεκαπέντε τριακόσια δεκαεννιά
τον αριθμό τηλεφώνου μου το μέγεθος στο πουκάμισό σου τη χρονιά
χίλια εννιακόσια και εβδομήντα τρία ο έκτος όροφος
ο αριθμός των κατοίκων εξήντα πέντε σεντς
το μήκος των γοφών δυο δάχτυλα ένας γρίφος, ένας κωδικός
στα οποία βρίσκουμε ζήτω σε σένα, ανέμελο πνεύμα, πουλί που δεν υπήρξες ποτέ
παραπλεύρως με κυρίες και κύριοι, δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας,
καθώς επίσης και ο ουρανός και η γη παρελεύσονται,
αλλά όχι ο αριθμός πι, όχι, χωρίς να κάνει τίποτα,
συνεχίζει με το αρκετά αξιοσημείωτο πέντε,
το εξαιρετικά περίτεχνο οκτώ,
το ουδόλως τελειωτικό επτά,
σκούντημα, πάντοτε σκουντώντας μια νωθρή αιωνιότητα
στη συνέχεια.

PI

The admirable number pi:
Three point one four one
All the following digits are so initial,
Five nine two because it never ends.
It can’t be comprehended six five three five at a glance,
eight nine by calculation,
seven nine or imagination,
not even three two three eight by wit, that is, by comparison
four six to anything else
two six four three in the world.
The longest snake on earth calls it quits at about forty feet.
Likewise, snakes of myth and legend, though they may hold out
a bit longer.
The pageant of digits comprising the number pi
doesn’t stop at the page’s edge.
It goes on across the table, through the air
over a wall, a leaf, a bird’s nest, clouds, straight into the sky
through all the bottomless, bloated heavens.
Oh how brief  −a mouse tail, a pigtail− is the tail of a comet!
How feeble the star’s ray, bent by bumping up against space!
While here we have two three hundred nineteen
my phone number your shirt size the year
nineteen hundred and seventy-three the sixth floor
the number of inhabitants sixty-five cents
hip measurement two fingers a charade, a code,
in which we find hail to thee, blithe, spirit, bird thou never wert
alongside ladies and gentlemen, no cause for alarm,
as well as heaven and earth shall pass away,
but not the number pi, oh no, nothing doing,
it keeps right on with its rather remarkable five,
its uncommonly fine eight,
its far from final seven,
nudging, always nudging a sluggish eternity
to continue.

Advertisements

5 Σχόλια »

  1. Το πρώτο ποίημα είναι καλό, δεν έχω αντίρρηση, διαφωνώ όμως με τη φιλοσοφική του τοποθέτηση, την (για άλλη μια φορά) δαιμονοποίηση του Χίτλερ (έστω και υπόγεια, με ειρωνεία δείχνοντάς τον αθώο μπούλη) σαν το «κτήνος του 20ού αιώνα». Το ότι δηλαδή φορτώνεται ο ίδιος όλες τις σφαγές του Β’.Π.Π. Διαφωνώ όταν ρίχνουμε πάνω σε έναν ηγέτη όλες τις ευθύνες και ξεχνάμε όλους τους συνυπεύθυνους ή ακόμα και σχεδιαστές των καταστροφών. Δηλαδή ξεχνάμε ότι αν δεν υπήρχε ο Χίτλερ θα βρισκόταν άλλος μανιακός για να ξεσπάσει ο πόλεμος. Ο Χίτλερ και κάθε Χίτλερ είναι κατασκεύασμα των εκάστοτε κοινωνιών οι οποίες τον αναδεικνύουν και τον αποδέχονται.
    Είδαμε κάτι τέτοιο πρόσφατα με το Μπους, με τη μισή υφήλιο να είναι αντι-Μπους (λες και έπαιρνε καμιά απόφαση αυτός) και ο οποίος να είναι απλά ένας ηλίθιος. Και από την αντίθετη πλευρά με τον Ομπάμα. Νομίζω ότι αυτή η θεώρηση είναι απλά ακόμη ένας αποπροσανατολισμός. Η εξουσία, η χειραγώγηση και οι πόλεμοι ξεκινούν από τα συμβούλια των πολυεθνικών που ψάχνουν και βρίσκουν Χίτλερ, Μπους και τόσους άλλους. Κι αυτοί δεν είναι τρελοί, ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν.

    Σχόλιο από χ.ζ. — 12/12/2009 @ 10:42 πμ | Απάντηση

  2. Πρώτη φορά επισκέπτης στ σελίδα σας .Συγχαρητήρια για την ανάρτηση .Πρέπει να διαδοθεί η ποιησή της.
    Δίκαια της εδόθη το Νόμπελ κι ας λένε ότι δόθηκε για λόγους μόνο πολιτικούς .

    Σχόλιο από galini27 — 12/12/2009 @ 11:08 πμ | Απάντηση

  3. κατι που ισως να μη γνωριζετε οι περισσοτεροι (αλλα εγω το ξερω γιατι διαβαζω πολυ) ειναι οτι σε συνευντευξη που εδωσε η βισλαβα στο περιοδικο «Ναζί με νάζι – εθνικοσοσιαλισμος ή βαρβαροτητα – Οι Γερμανοι ειναι φιλοι μας» μετα το σαλο που ακολουθησε τη δημοσιευση του ποιηματος της δηλωσε σε απταιστα ελληνικα:

    «θελω να ξεκαθαρισω οτι διαφωνω καθετα με οσους φιλοσοφους αφου το φιλοσοφησαν εχουν ως φιλοσοφικη τους τοποθετηση οτι φταιει καπου ο χιτλερ. Προσωπικα δε μπορω να του κρατησω κακια. ειναι προφανες οτι για το φουρνισμα καμποσων εκατομμυριων το μεγαλυτερο μεριδιο ευθυνης εχουν οι C.E.O. των πολυεθνικων που συνωμοτουν εναντιον των ελ πισω απο τις κλειστες πορτες καποιας αιθουσας συσκεψεων. Αλλωστε για αυτους ξεκινησα να γραφω το ποιημα αλλα επειδη στην πορεια αποδειχτηκε πολυ δυσκολο να βρω μια φωτογραφια να είναι μαζεμενα ολα τα μωρακια CEO με τις φορμουλες τους και τις σαλιαρες τους και καθως η φωτο του αδολφου ηταν προχειρη,ε προτιμησα την ευκολη λυση. Τελικα παρολο που παρερμηνευτηκα και αθελα μου μπορει να συνεβαλα στο να δαιμονοποιηθει ενας αθωος και το συμπαθεστατο ρατσιστικο του κηρυγμα δε με χαλασε κιολας καθως εγω το τσιμπησα το νομπελ ενω ο ezra pound μη σας πω τι τσιμπησε.»

    και περα απο την πλακα χ.ζ. ενταξει το καταλαβαινω οτι ο μακαριτης δεν ηταν ο αντιχριστος και ουτε τρελος ηταν αλλα δεν καταλαβαινω με ποιο σκεπτικο επειδη π.χ. μπορει να μη σου αρεσει ο καπιταλισμος, ο μπους, ο ομπαμα ή δε ξερω γω τι αλλο ειδικα με αφορμη το συγκεκριμενο ποιημα να αφησεις να αιωρειται οτι ο χιτλερ ηταν θυμα καποιων τριτων ή ενας ακομα μπους (δεν τον βλεπω τον συσχετισμο). Καλημερα σε ολους

    Σχόλιο από θατραβηξωτιςκοτσιδεςμου — 13/12/2009 @ 12:45 μμ | Απάντηση

  4. Καλησπέρα. Ίσως δεν εκφραστηκα πολυ καλα. Ο λόγος που σχολίασα ήταν ότι κανείς δε θα γράψει ποίημα για τον Τρούμαν (ποιος είναι αυτός;) πχ. που διαβάζω πως έδωσε την εντολή να πέσει η ατομική βόμβα χαρίζοντας τερατογεννέσεις μέχρι σήμερα, ή τις γερμανικές εταιρείες οπλικών συστημάτων που συνέχισαν να δουλεύουν άνετα και μετά τον πόλεμο… Στις συνειδήσεις όλων μας ο «κακός του Β.ΠΠ», ο μοναδικός υπεύθυνος, ήταν ο Χίτλερ. Το ποίημα αυτή τη στάση κρατάει (κατά τη γνώμη μου), ειδικά στην τελευταία στροφή, δίνοντας βάση με ειρωνεία στην αθώα πλευρά του «κτήνους», ενώ ακούγονται «τα βήματα της μοίρας».

    Το ρατσιστικό του μήνυμα έπιασε τόπο γιατί η τότε κοινωνία ήταν τέτοια που τον αγκάλιασε. Η κοινωνία αυτή είχε επίσης μεγάλη ευθύνη . Όμως κι αυτή δημιουργήθηκε υπό δεδομένες συνθήκες εθνικής ταπείνωσης κλπ (βλέπουμε ιστορία). Κάποιοι με τον πόλεμο βγάλανε τρελά λεφτά. Αυτό δεν είναι θεωρία συνομωσίας, είναι πέμπτη δημοτικού. Αν εγώ δω σαν φταίχτη το Χίτλερ, ΜΟΝΟ, ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ, (που το ποίημα αυτό κάνει, κατά τη γνώμη μου) έχω σφάλλει, ή τουλάχιστον δεν έχω φτάσει σε πολύ μεγάλο βάθος. Ο Χίτλερ γούσταρε (προφανώς) και κάποιοι δε χαλιόντουσαν που έλεγε ρατσιστικές μεγαλομανίες γιατί κονομάγανε. Αυτά.

    Σχόλιο από χ.ζ. — 13/12/2009 @ 10:58 μμ | Απάντηση

    • Συμφωνώ με τα όσα λέει ο χ.ζ. περί ευθύνης ολόκληρης της κοινωνίας κλπ. όπως και με τα περί Τρούμαν. Μάλιστα αν το πηγαίναμε λίγο βαθύτερα σε αυτή τη βάση η δαιμονοποίηση οποιουδήποτε προσώπου είναι ο ευκολότερος τρόπος για μια κοινωνία να αποβάλλει από πάνω της τα ενδογενή αίτια πρόκλησης του εκάστοτε ιστορικού εγκλήματος.Τα αίτια άλλωστε, σε αντίθεση με τα πρόσωπα που έρχονται και παρέρχονται στο ιστορικό προσκήνιο, στο βαθμό που δεν αλλάξουν ριζικά κοινωνικές δομές παραμένουν ζωντανά και επικίνδυνα. Ωστόσο έχω δύο ενστάσεις. Κατ’ αρχήν η ποίηση ακόμη και όταν ασχολείται με ένα
      ιστορικό ζήτημα δεν έχει πάντοτε χρέος να το παρατηρήσει σφαιρικά διερευνώντας με ορθολογισμό τα αίτια και τα συναφή. Χρέος που η ιστορία όπως και η κοινωνιολογία σαφώς και έχουν. Η δεύτερη ένσταση είναι ωστόσο ουσιαστικότερη. Το εν λόγω ποίημα της Σιμπόρσκα δεν φαίνεται να βγάζει την ουρά της κοινωνίας απ’ έξω. Αντιθέτως τόσο ρητά όσο και υπόγεια την στηλιτεύει μιλώντας ειρωνικά για «έντιμες επιχειρήσεις», «γείτονες εξυπηρετικούς», και για έναν ιστορικό που «χασμουριέται» χωρίς να επαγρυπνεί ως οφείλει μπροστά σε μελλοντικά ιστορικά εγκλήματα που υφέρπουν. Και κάτι ακόμα σε δεύτερο επίπεδο, πιο δυσανάγνωστο(;): ποιος άραγε μιλάει στο ποίημα και ποιον ειρωνεύεται η ποιήτρια; Τον Χίτλερ μόνο; Ή και αυτή τη βλακώδη μικροαστική φωνή που προορίζει κάποιον ήδη από βρέφος να μπει σε καλούπια και ακόμα να κατακτήσει αξιώματα και σχήματα εξουσίας; Και αυτή η φωνή καταδικάζεται λοιπόν στην πολυεπίπεδη ποίηση της Σιμπόρσκα νομίζω εγώ, αυτή που αγνοεί την πραγματικότητα του ανθρώπου σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής του (ιδιαιτέρως στο βρεφικό-παιδικό) και τον παραφορτώνει με βάρη και καταπιεστικές κοινωνικές επιταγές. Χαρακτηριστικοί άλλωστε οι στίχοι : «Σςςς, μην αρχίσουμε το κλάμα, αγαπούλα.
      Η μηχανή θα κάνει κλικ κάτω από την ολόμαυρη κουκούλα.» Συγγνώμη για το μακροσκελές του σχολίου αλλά επισημαίνω πως το κέντρο βάρους του ποιήματος είναι κατά τη γνώμη μου εντελώς αλλού από όπου ειπώθηκε σε ανωτέρω σχόλια.

      ΥΓ. Ποίημα για τον Τρούμαν δεν ξέρω αν υπάρχει αλλά σίγουρα υπάρχει η «παρακίνηση σε Νιξονκτονία» του Νερούδα.

      Σχόλιο από Άγγελος Π. — 24/12/2009 @ 1:09 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: