Τεφλόν | νέο ποιητικό σκεύος

18/10/2012

Bert Papenfuß, πείνα, δίψα & ντρόγκα

Filed under: Τεύχος Έξι — kyokokishida @ 11:42 πμ

στην οδό mulackritze λιανίζουν πουτάνες
μαζί με ανθρώπινο κρέας, φρέσκες λουτσιές
σε αλεύρι βουτάνε μοναχούς και μοναχές
προλετάριοι ηδονιστές πιπιλάνε γλυκόριζες
είμαστε λίπος & φωτιά, ισοφαρίζουμε τη ζημιά
η μπάκα πρησμένη από δυτικοτζανκιές & τυμπανισμό
μόνο ρωσίδες στο μυαλό, σταφίδες στο κατσαρολικό
η χολή στάζει˙ εντόσθια γουρουνιού & όχι άλλες ερωτήσεις
γιατί ο πλούτος του κόσμου μάς ανήκει ήδη
πείνα, δίψα & ντρόγκα είναι τα φρούτα του φόβου

———κόπροι τρώνε γάτες
——————–τα μουνιά αρχίδια, & σναπς
———–ψυχές ανοιχτές˙πιες

————-θύελλα, πόθος & ορμή
———————η ντρόγκα ψάχνει διαφυγή
—————όπως οι γάτες κόπρους

στην κάψα της helmholtz πρώτα η σούρα, ύστερα η γύμνια
ο ρόμβος είναι το χρώμα, αναρχία επίσης σήψη
η μέλαινα ουσία κάνει κόλπα, άνοστα κεφτεδάκια θουριγγίας
ακριβώς στη γωνία, μοχθηροί φοιτητές κοινωνιολογίας
φτιάχνουν τα κοκόρια τους & περιμένουν συννεφοανακωχή
στο τραπέζι των θαμώνων λιάζεται μια μαύρη δράκαινα
στο δάσος με τα φυλλοβόλα μπεκατσίνια προς πώληση πετούν
προς τον φρέσκο ζόφο˙ κατηγορώ τους πάντες για τα πάντα
γιατί ο πλούτος του κόσμου μάς ανήκει ήδη˙ φίλε έχεις τσιγάρο
πείνα, δίψα & ντρόγκα είναι τα φρούτα του φόβου

———κόπροι τρώνε γάτες
——————–τα μουνιά αρχίδια, & σναπς
———–ψυχές ανοιχτές˙πιες

————-θύελλα, πόθος & ορμή
———————η ντρόγκα ψάχνει διαφυγή
—————όπως οι γάτες κόπρους

στον κυκλοφοριακό κόμβο spitze κάθομαι μαστουρωμένος
μέσα στον ιδρώτα & ευημερώ σε ισορροπία με τον εαυτό μου
τα μάτια μου ματώνουν, τ’ αυτιά μου βουίζουν απ’ τη φασαρία
τα σάλια της με βρέχουν, η πλήξη εμμένει, εξοργιστική
ξερνά την πολωνική σούπα, αιμόπτυση & βρωμερή αναπνοή
ένας νεολιθικός άνθρωπος κατουρά σε νεολιθική υδρία
οι νευροδιαβιβαστές είναι σε έλλειψη, η τίγρη εξημερωμένη
μπροστά μου βρίσκεται ένα λευκό χαρτί˙ την έχουμε γαμήσει
γιατί ο πλούτος του κόσμου βρίσκεται ήδη σε σίγουρα χέρια
πείνα, δίψα & ντρόγκα είναι τα φρούτα του φόβου

———κόπροι τρώνε γάτες
——————–τα μουνιά αρχίδια, & σναπς
———–ψυχές ανοιχτές˙πιες

————-θύελλα, πόθος & ορμή
———————η ντρόγκα ψάχνει διαφυγή
—————όπως οι γάτες κόπρους

μια παστωμένη ρέγγα μού γνέφει˙ κηδειόχαρτο

***

Το “hunger, durst & sucht” δημοσιεύτηκε το 1995 και αποτελεί ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ποιήματα με θέμα την ενοποίηση της Γερμανίας και όσα ακολούθησαν. Σε αντίθεση με πολλούς άλλους Ανατολικογερμανούς συγγραφείς της γενιάς του, ο Πάπενφους άσκησε δριμεία (και καυστική) κριτική τόσο στην ενοποίηση όσο και στη βίαιη επιβολή της δυτικής κουλτούρας. Το ποίημα πραγματεύεται την καθημερινότητα ενός συγγραφέα που βιώνει την ενοποίηση ως βίαιη υποτίμηση της ζωής του. Αποτελείται από τρεις στροφές των δέκα στίχων, ρεφρέν και έναν καταληκτικό στίχο.

Στην πρώτη στροφή, όπως κάνει και σε όλο το ποίημα, ο Πάπενφους χρησιμοποιεί το φαγητό ως μεταφορά, προκειμένου να δείξει, με αλληγορικό τρόπο, πώς η Δυτική Γερμανία λεηλάτησε τον πλούτο της Ανατολικής. Η δράση λαμβάνει χώρα στην οδό Mulackritze, στο κέντρο του Βερολίνου (Berlin Mitte), το οποίο από το 1961 έως το 1990 αποτελούσε το σύνορο μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου. Μετά την πτώση του τείχους έγινε η «καρδιά» της πόλης και για πολλούς σύμβολο της εμπορευματοποίησης, του καταναλωτισμού, της διοικητικής εξουσίας και του ξεπουλήματος της περιουσίας της Ανατολικής Γερμανίας.

Ο Πάπενφους παρουσιάζει τη Δυτική Γερμανία σαν ένα ανθρωποφάγο σύστημα το οποίο κατασπαράζει την Ανατολική, ενώ παράλληλα της σερβίρει τον τζανκ πολιτισμό της. Τα εντόσθια γουρουνιού είναι το αγαπημένο φαγητό του Χέλμουτ Κολ, Καγκελάριου της ενοποίησης. Όσο για τους «ηδονιστές προλετάριους», το πρωτότυπο αναφέρεται στους Rehberger, ιδιαίτερα μαχητική ομάδα εργατών κατά τον 19ο αιώνα οι οποίοι εργάζονταν στο Δυτικό Βερολίνο –μπηχτή για τον εκφυλισμό του εργατικού κινήματος στη Δύση και για την ελάχιστη αλληλεγγύη που η εργατική τάξη της Δυτικής Γερμανίας έδειξε προς την αντίστοιχη της Ανατολικής, η υποτιμημένη εργασία της οποίας έθρεψε τις μηχανές της οικονομικής ανάπτυξης.

Η δεύτερη στροφή περιγράφει τη ζωή στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας πριν την ενοποίηση. Η δράση διαδραματίζεται στο Ανατολικό Βερολίνο και συγκεκριμένα στην πλατεία Ηelmholtz, η οποία έχει πάρει το όνομά της από τον Γερμανό φυσικό Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz (1821-1894). Εκεί τα κεφτεδάκια είναι άνοστα –αλλά τουλάχιστον όχι τζανκ– και φοιτητές της κοινωνιολογίας φτιάχνουν το μαλλί τους σε στιλ Έλβις Πρίσλεϊ (το λεγόμενο χτένισμα “duck’s arse”), το οποίο ήταν της μόδας στο Ανατολικό Βερολίνο τη δεκαετία του ’80.

Με τη φράση «κατηγορώ του πάντες για τα πάντα» ο Πάπενφους πιθανώς αναφέρεται στη συνεργασία πολλών συμπολιτών του και –όπως αποδείχτηκε μετά την πτώση του τείχους– συντρόφων του με τη Στάζι. Ο Πάπενφους κάθε άλλο παρά ωραιοποιεί τη ζωή στην Ανατολική Γερμανία. Ωστόσο, με την αναφορά του στον «ρόμβο», το σχήμα που κολλάγανε στο πίσω μέρος των τζάκετ τους οι ατίθασοι, περιθωριακοί μοτοσικλετιστές της εποχής, υπονοεί ότι μεταξύ των ριζοσπαστών καλλιτεχνών της Ανατολικής Γερμανίας υπήρχε έντονο το αίσθημα της κοινότητας και της αλληλεγγύης, κάτι που υπογραμμίζεται με την ερώτηση «φίλε έχεις τσιγάρο». Ο ζόφος έρχεται από το μέλλον, η δράκαινα –σύμβολο δύναμης και καλοτυχίας– λιάζεται πάνω στο τραπέζι.

Στην τρίτη στροφή, ο Πάπενφους περιγράφει πολύ γλαφυρά τον πολιτιστικό εκφυλισμό της δεκαετίας του ’90. Δείχνει πώς ο λογοτεχνικός πλούτος της Ανατολικής Γερμανίας αργοπεθαίνει μέσα στην πλήξη του εμπορευματικού συστήματος. Βρισκόμαστε πλέον στην εποχή που γράφτηκε το ποίημα, τότε που θέριζε ένα κοκτέιλ ναρκωτικών γνωστό ως «πολωνική σούπα». Στην ενοποιημένη Γερμανία κυριαρχεί ο θάνατος, πνευματικός και φυσικός. Η τίγρη έχει εξημερωθεί –μια φράση που φέρνει στον νου τις περίφημες «χάρτινες τίγρεις» του Μάο, σύμβολο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Ο Πάπενφους αναρωτιέται αν μέσα από την τέχνη, το «χαρτί», μπορεί κάποιος να αντιταχθεί στις κυρίαρχες κοινωνικές συνθήκες και την εμπορευματοποίηση ή το έργο του θα επαναφομοιωθεί και τελικά θα επιβραβευθεί από το σύστημα. Αποφεύγει να δώσει μια απάντηση, κάτι που φαίνεται και στον τελευταίο στίχο, όπου η παστωμένη ρέγγα συμβολίζει τη νοσταλγία (και την ασφάλεια) των παιδικών του χρόνων στις ακτές της Ανατολικής Γερμανίας. Εάν ο ποιητής συνεργαστεί με το –εκδοτικό και όχι μόνο– κατεστημένο θα πάρει ως ανταμοιβή μια ρέγγα, θα μπορέσει να εξασφαλίσει τα προς το ζειν, διαφορετικά, φαίνεται να λέει ο Πάπενφους, το έργο του δεν θα εκδοθεί, το χαρτί πάνω στο οποίο έγραψε τα ποιήματά του θα γίνει «κηδειόχαρτο». Αν και η Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, και το σύστημα παρακολούθησης και λογοκρισίας της Στάζι, δεν υπάρχουν πια, ποιητές σαν τον Πάπενφους δεν μπορούν να εκδώσουν το έργο τους ούτε στην ενοποιημένη πλέον Γερμανία εάν αυτό δεν συμμορφώνεται με τις επιταγές του καθεστώτος. Στην Ανατολική Γερμανία τουλάχιστον, υποστηρίζει ο Πάπενφους, οι καλλιτέχνες που δεν συνεργάζονταν με το καθεστώς ήταν περήφανοι για το έργο τους και συνδέονταν μεταξύ τους με ισχυρούς δεσμούς φιλίας και αλληλοβοήθειας.

Το ρεφρέν αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της τεχνικής του Πάπενφους: μονοσύλλαβες και δισύλλαβες λέξεις, ρίμες και κοφτές φράσεις. Εδώ, οι κόπροι συμβολίζουν τις μάζες και οι γάτες τους ριζοσπάστες καλλιτέχνες της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Με άλλα λόγια, ο συγγραφέας συμπυκνώνει στην πρώτη στροφή του ρεφρέν όσα λέει και στο υπόλοιπο ποίημα: οι μάζες καταναλώνουν κανιβαλιστικά την κουλτούρα της Ανατολικής Γερμανίας.

Με τη φράση «θύελλα, πόθος & ορμή» ο Πάπενφους αναφέρεται στο κίνημα “Sturm und Drang”, το οποίο θεωρείται πρόδρομος του ρομαντισμού κατά τον 18ο αιώνα. Την εποχή εκείνη, ποιητές όπως ο Γκαίτε, ο Σίλλερ και ο Χέρντερ αντιτάχθηκαν σε κάθε δογματισμό και παραδεδεγμένη αξία. Απ’ αυτούς αντλεί έμπνευση ο Πάπενφους για να πει ότι η κουλτούρα της Ανατολικής Γερμανίας όχι μόνο θα επιβιώσει άλλα και θα επικρατήσει του εκφυλισμού και της παρακμής.

* Για το παραπάνω κείμενο αντλήθηκαν στοιχεία από το δοκίμιο: Karl Christoph Esser, The Wende in the Light of Bert Papenfuß’s Poem ‘hunger, durst & sucht’, St. Hugh’s College, University of Oxford, 2006.

Περισσότερα ποιήματα του Μπερτ Πάπενφους μπορείτε να διαβάσετε στο έκτο τεύχος του Τεφλόν.

[κείμενο & μετάφραση: jazra]

hunger, durst & sucht

in der mulackritze haut man bordsteinschwalben
zusammen mit langschweinen, frischer berberitze
bernhardinern & bernhardinerinnen in mehlschwitze
hedonistische rehberger nuckeln an ihrer lakritze
wir sind feuer & fett, wir machen schlappen wett
die wampe prall vom westfraß & angestautem durchfall
mit nix als russinnen im kopf, korinthen in den topf
die galle tropft; saumagen & keine weiteren fragen
denn der reichtum der welt gehört uns allen schon
hunger, durst & sucht sind die früchtchen der furcht

———-köter fressen katzen
—————-votzen klöten, & schnaps
seele auf; sauf

———-sturm, drang & wucht
—–sucht in die flucht
wie katzen köter

in der helmholtzhitze erst die kante, dann die blöße
die raute ist die farbe, anarchie auch dekomposition
die substantia nigra zickt, bleiche thüringer klöße
gleich um die ecke, schummerige soziologiestudenten
glätten ihre enten & warten auf den wolkenstillstand
aufm stammtisch aalt sich ein schwarzer drachenfisch
ausm wald der lauten bäume flattern feile schnepfen
hinein in frische düsternis; ich unterstell allen alles
denn der reichtum der welt gehört uns: hassema’fluppe
hunger, durst & sucht sind die früchtchen der furcht

———-köter fressen katzen
—————-votzen klöten, & schnaps
seele auf; sauf

————sturm, drang & wucht
——-sucht in die flucht
—–wie katzen köter

am verkehrsknotenpunkt spitze sitze ich voll zugeotzt
in meinem schweiß & prosperiere abgeklärt vor mich hin
meine augen bluten, die löffel dröhnen von dem gedöns
das auf mich einsabbert, langeweile steht aus, unerhört
spuckt aus, & zwar polnische suppe, blutsturz & maulfurz
ein trichterbechermann pißt in eine tulpenförmige urne
die neurotransmitter sind knapp, der tiger ist gezähmt
vor mir liegt ein blatt papier; wir haben wohl ausgeault
denn der reichtum der welt ist in festen händen schon
hunger, durst & sucht sind die früchtchen der furcht

———-köter fressen katzen
—————-votzen klöten, & schnaps
seele auf; sauf

————sturm, drang & wucht
——-sucht in die flucht
—–wie katzen köter

ein salzhering winkt mir; kreppapier

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: