B. Ehrenreich & D. English: Μάγισσες, μαίες, νοσοκόμες

C34B935FDE674A6A01B31636C31896AD

Oι γυναίκες ήταν ανέκαθεν θεραπεύτριες. Στην ιστορία της Δύσης οι γυναίκες ήταν γιατρίνες και ανατόμοι χωρίς κάποια επίσημη άδεια. Έκαναν εκτρώσεις, ήταν νοσοκόμες και είχαν συμβουλευτικό ρόλο σε ιατρικά ζητήματα. Ήταν φαρμακοποιοί, καλλιεργούσαν θεραπευτικά βότανα και μοιράζονταν τα μυστικά των χρήσεών τους. Ήταν μαίες που ταξίδευαν από σπίτι σε σπίτι και από χωριό σε χωριό. Για αιώνες, οι γυναίκες ήταν γιατρίνες χωρίς πτυχία, χωρίς πρόσβαση σε βιβλία και πανεπιστήμια, όμως την ίδια στιγμή μάθαιναν η μια από την άλλη και μετέδιδαν την εμπειρία τους από σπίτι σε σπίτι και από γενιά σε γενιά. Ο λαός τις αποκαλούσε «σοφές γυναίκες», ενώ οι αρχές «μάγισσες» και «κομπογιαννίτισσες». Η ιατρική λοιπόν είναι μέρος της κληρονομιάς μας, της ιστορίας μας, των δικαιωμάτων μας ως γυναίκες.

[…]

Οι γυναίκες ήταν ανεξάρτητες θεραπεύτριες –πολύ συχνά οι μοναδικές θεραπεύτριες που είχαν οι γυναίκες και οι φτωχοί. Ανακαλύψαμε μάλιστα ότι, στις ιστορικές περιόδους που μελετήσαμε, οι άντρες ειδικοί έμεναν προσκολλημένοι σε μη επαληθευμένες θεωρίες και εφάρμοζαν τελετουργικές πρακτικές, ενώ οι γυναίκες θεραπεύτριες εκπροσωπούσαν μια θεραπευτική προσέγγιση που ήταν πιο ανθρώπινη και βασιζόταν σε εμπειρικά δεδομένα.

«Αφύσικη» λοιπόν είναι η θέση μας στο σημερινό σύστημα υγείας. Είναι μια κατάσταση που πρέπει να εξηγηθεί. Το βασικό ερώτημα που θέσαμε σε αυτό το έργο είναι: πώς έγινε αυτή η μετάβαση από μια θέση κυριαρχίας σε μια θέση υποταγής;

Ανακαλύψαμε με βεβαιότητα το εξής: ότι η καταστολή των εργατριών στον τομέα της υγείας και η επικράτηση των αντρών επαγγελματιών δεν ήταν ούτε μια «φυσική» διαδικασία, που προέκυψε με αυτόματο τρόπο από μετασχηματισμούς στην ιατρική επιστήμη, ούτε απόρροια της αποτυχίας των γυναικών να αναλάβουν το θεραπευτικό έργο. Ήταν μια πραξικοπηματική διαδικασία που έφεραν εις πέρας οι άντρες επαγγελματίες. Ούτε ήταν η επιστήμη αυτή που έδωσε τη δυνατότητα στους άντρες να υπερισχύσουν. Οι κρίσιμες μάχες δόθηκαν πολύ πριν την ανάπτυξη των σύγχρονων επιστημονικών τεχνικών.

Ήταν πολλά αυτά που διακυβεύονταν: το πολιτικό και οικονομικό μονοπώλιο πάνω στην ιατρική συνεπαγόταν έλεγχο των θεσμικών οργάνων της, της θεωρίας και της πρακτικής της, των κερδών και του κύρους της. Σήμερα μάλιστα διακυβεύονται ακόμη περισσότερα, καθώς ο απόλυτος έλεγχος πάνω στην ιατρική συνεπάγεται και μια δυνητική εξουσία καθορισμού του ποια θα πεθάνει και ποιος θα ζήσει, ποια είναι γόνιμη και ποιος στείρος, ποια είναι «τρελή» και ποιος λογικός.

Η καταστολή των γυναικών θεραπευτριών από το ιατρικό κατεστημένο ήταν πρώτα και κύρια μια πολιτική σύγκρουση με την έννοια ότι αποτελεί κομμάτι της ευρύτερης ιστορίας της έμφυλης σύγκρουσης. Η θέση των γυναικών θεραπευτριών βελτιωνόταν και επιδεινωνόταν μαζί με τη γενικότερη θέση των γυναικών. Όταν οι γυναίκες θεραπεύτριες δέχτηκαν επίθεση, τη δέχτηκαν ως γυναίκες, κι όταν απάντησαν, απάντησαν συλλογικά μαζί με τις υπόλοιπες γυναίκες.

Κατά δεύτερον, ήταν μια πολιτική σύγκρουση με την έννοια ότι αποτέλεσε κομμάτι της ταξικής σύγκρουσης. Οι γυναίκες θεραπεύτριες ήταν γιάτρισσες του λαού και η ιατρική που ασκούσαν αποτελούσε κομμάτι της λαϊκής κουλτούρας. Έως και σήμερα, οι ιατρικές πρακτικές των γυναικών πάντα άκμαζαν κατά τη διάρκεια των επαναστάσεων των πληβείων που πάλευαν να απελευθερωθούν από τις κατεστημένες εξουσίες. Αντιθέτως, οι άντρες επαγγελματίες υπηρέτησαν την άρχουσα τάξη, τόσο ιατρικά όσο και πολιτικά. Τα συμφέροντά τους προωθήθηκαν από τα πανεπιστήμια, τα φιλανθρωπικά ιδρύματα και τον νόμο. Ο θρίαμβός τους οφείλεται όχι τόσο στις δικές τους προσπάθειες όσο στην παρέμβαση της άρχουσας τάξης την οποία υπηρετούσαν.

Απόσπασμα από το βιβλίο Barbara Ehrenreich & Deirdre English, Μάγισσες, μαίες, νοσοκόμες: Η αποσιωπημένη ιστορία των θεραπευτριών, Αρχείο 71 και Μιγάδα, Αθήνα, 2019.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “B. Ehrenreich & D. English: Μάγισσες, μαίες, νοσοκόμες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s